Czekolada - skąd pochodzi, jaki ma wpływ na zdrowie, jakie są jej rodzaje?
Nie ma chyba na świecie człowieka, który nigdy nie skosztował czekolady. Mało kto wie natomiast, że początki popularności napojów przygotowywanych z ziaren kakaowca sięgają wymarłej przed setkami lat kultury Majów, którą w XVI wieku podbił Hernan Cortez. To on właśnie podarował Europie ten mocny, aromatyczny napój. Poznajcie historię czekolady, jej właściwości i rodzaje - zapraszamy do lektury.
Krótka historia czekolady
Majowie, żyjący na terenach Ameryki Środkowej (dzisiejszego Meksyku), znani są nam przede wszystkim ze swojego wysokiego stopnia rozwoju cywilizacyjnego i kulturowego oraz innowacyjnych wynalazków i odkryć - to oni obliczyli czas obrotu Księżyca wokół kuli ziemskiej, rozwinęli tkactwo, architekturę i astronomię. Do ich odkryć zaliczyć jednak należy również czekoladę.
Majowie (a później także Aztekowie) przygotowywali i pili napój z ziaren kakaowca - był on aromatyczny i mocny, lecz również gorzki. Dodawano do niego chili. Jako szczególnie ceniony, przeznaczony był on dla bardziej znamienitych członków społeczności i wykorzystywany w czasie rytualnych ceremonii.
Podbój terenów Ameryki Środkowej oznaczał koniec kultur Majów czy Azteków, ale nie koniec trwania ich odkryć. Sprowadzony do Europy napój wcale nie cieszył się popularnością - był gorzki, a do tego bardzo drogi, spożywano go więc wyłącznie na dworze hiszpańskim. Kiedy jednak w drugiej połowie XVII wieku cena ziaren kakaowca spadła, a do tego zaczęto dosładzać napój miodem, zainteresowanie nim wzrosło.
Historia czekolady w takiej postaci, jaką znamy dziś, rozpoczęła się dopiero w drugiej połowie XIX wieku, kiedy to Francis Fry do miazgi kakaowej dodał cukier i tłuszcz kakaowy, uzyskując pierwszą tabliczkę czekolady. Historia zatoczyła więc koło - przed wiekami napój z ziaren kakaowca czcili Majowie i Aztekowie, a dziś (pod nieco inną wprawdzie postacią) uwielbiamy go my.
Czekolada współcześnie
Zanim opowiemy Wam jaki wpływ na ludzki organizm ma czekolada, omówimy jej rodzaje i sposób wytwarzania. Musicie bowiem wiedzieć, że rodzajów czekolady jest całkiem niemało, a sam proces produkcji także jest ciekawy.
Rodzaje czekolady
Obecnie możemy smakować aż pięciu rodzajów czekolady - gorzkiej, deserowej, mlecznej, białej i różowej. A oto różnice między nimi:
- czekolada gorzka - to najciemniejszy ze wszystkich rodzajów czekolady, odznacza się również najwyższą zawartością kakao - powyżej 70%. Ma wyrazisty, delikatnie gorzki smak. W czasie procesu produkcji dodaje się do niej masło kakaowe i cukier, czasem również odrobinę wanilii. Mogą jeść ją weganie, bowiem nie zawiera dodatku mleka;
- czekolada deserowa - ma minimum 50% miazgi kakaowej. W jej składzie znajdziemy również tłuszcz kakaowy, lecytynę i cukier;
- czekolada mleczna - w jej składzie znajdziemy do 50% miazgi kakaowej, mleko w proszku, cukier i wanilię. Ma ona jaśniejszy kolor i łagodniejszy, bardziej słodki smak. To ulubiony przysmak dzieci;
- czekolada biała - w tej czekoladzie miazgi kakaowej próżno szukać. Ma za to do 33% masła kakaowego. Jest bardzo delikatna w smaku, bardziej przypomina mleko niż czekoladę. I, jak sama nazwa sugeruje, jest biała;
- czekolada różowa - jest produktem całkowicie nowym, a więc i nieznanym szerzej. Jej receptura została opracowana w roku 2017 i opiera się na wykorzystaniu ziarna kakaowca rubinowego, z którego powstaje miazga o różowej barwie. Ma bardzo zaskakujący, jagodowy smak, zupełnie niepodobny do innych rodzajów czekolady. Warto pamiętać, że zarówno kolor, jak i smak pochodzą wprost z ziarna kakaowca - są więc w pełni naturalne.
Możemy jednak wspomnieć o jeszcze jednym podziale czekolady - jest nim jej konsystencja. Biorąc pod uwagę ten parametr, wyróżniamy 2 rodzaje czekolady. A są nimi:
- czekolada pitna,
- czekolada twarda.
Jak powstaje czekolada?
Obecnie proces produkcji czekolady znacznie różni się od tego, który opracowali prekolumbijscy mieszkańcy dzisiejszego Meksyku. Oczywiście nadal czekolada powstaje z ziaren kakaowca - drzewa rosnącego na terenach Ameryki Środkowej i Południowej oraz Afryki. Ziarna znajdują się wewnątrz owoców, które zbiera się dwa razy do roku.
Po wydobyciu ziarna z jego naturalnej osłonki poddaje się je procesowi fermentacji, który trwa około siedmiu dni - to pozwala wydobyć z niego cały jego smak i znaną nam tak dobrze barwę. Kolejnym krokiem jest suszenie, a następnie prażenie i wreszcie - oddzielenie łuski od miękkiego wnętrza ziarna. To z niego właśnie, po rozdrobnieniu, powstaje śruta kakaowa.
Mielenie śruty na gorąco prowadzi do powstania tak zwanego likieru czekoladowego. Następnie likier poddawany jest długiemu procesowi rozgniatania, którego celem jest otrzymanie aksamitnego i puszystego, bardzo gęstego płynu. Teraz następuje ostatni już właściwie etap produkcji czekolady - konszowanie, czyli rozcieranie na sucho - zwieńczony dodanie do masy kakaowej masła kakaowego i ewentualnie lecytyny. Potem wystarczy już tylko przelać całość do foremek i schłodzić - czekolada gotowa.
KUP W NASZYM SKLEPIE
Czy warto jeść czekoladę?
"Oczywiście!" - chciałoby się zakrzyknąć. Wszak czekolada znana jest nie tylko ze wspaniałego smaku i nadzwyczajnie aksamitnej konsystencji, ale także ze zdolności poprawiania samopoczucia i przeganiania smutków. Jakie składniki zawarte w czekoladzie odpowiadają za jej właściwości? I czy jej regularne spożywanie może mieć dobroczynny wpływ na nasze zdrowie?
Jedz - na zdrowie!
Okazuje się, że czekoladowe specjały są nie tylko pyszne, ale i zdrowe. Warunkiem jest jednak spożywanie czekolady dobrej jakości o wysokiej zawartości masy kakaowej. A oto niektóre z jej dobroczynnych właściwości:
- czekolada chroni układ sercowo - naczyniowy - a to dzięki dużej zawartości w kakao flawonoidów, czyli naturalnych substancji organicznych o działaniu przeciwzapalnym i antyoksydacyjnym. Flawonoidy znajdziemy także w świeżych warzywach, owocach, herbacie i czerwonym winie;
- czekolada chroni przed anemią - kakao naturalnie zawiera żelazo i witaminy z grupy B oraz witaminy A i E. Aby zapobiegać rozwojowi anemii, sięgajmy po czekoladę gorzką;
- chroni przed próchnicą - niewiarygodne, prawda? Okazuje się jednak, że gorzka czekolada wzmacnia szkliwo dzięki zawartości dwóch alkaloidów - teobrominy i taniny. Jeśli chcesz zadbać o zdrowie zębów jedząc czekoladę, pamiętaj, że zupełnie nie nadaje się do tego czekolada mleczna ze względu na zawartość cukru;
- czekolada obniża ryzyko rozwoju nowotworów - w kakao obecne są naturalne antyoksydanty, dzięki którym jesteśmy mniej narażeni na atak chorób nowotworowych.
Czekolada a samopoczucie
Z niepozornej masy kakaowej powstaje produkt o niezwykle szerokim spektrum działania na ludzki organizm. W czekoladzie zawarte są też duże ilości składników pozytywnie wpływających na nasz nastrój i samopoczucie.
Jednym z tych składników jest tryptofan - aminokwas, który ludzki mózg przekształca w serotoninę, czyli tak zwany hormon szczęścia. To dlatego po zjedzeniu kosteczki czekolady jesteśmy wyraźnie bardziej zadowoleni z życia, rozluźnieni i szczęśliwi. Także w tym przypadku najlepiej sprawdza się czekolada gorzka, która zawiera najwięcej kakao.
Kofeina i teobromina zwężają naczynia krwionośne i podnoszą ciśnienie krwi oraz pobudzają, czego skutkiem jest zwiększone libido. Dodajmy do tego fenyloalaninę, która na drodze licznych (i bardzo skomplikowanych) przemian metabolicznych służy syntezie tak zwanych hormonów szczęścia, a otrzymamy skuteczny i pyszny sposób na przegonienie chłodu z sypialni.
Jedz czekoladę z umiarem
Ale do tej beczki miodu (czy też raczej - czekolady) musimy wlać łyżkę dziegciu - frykas ten bowiem należy jeść z umiarem. Jego nadmierne spożycie może:
- prowadzić do otyłości - przysmak ten jest bardzo kaloryczny. 100 g zawiera, w zależności od rodzaju, od 530 do nawet 580 kcal;
- nadmierne spożycie czekolady może u niektórych osób wywołać migrenę;
- czekoladowe specjały mogą powodować zaparcia, zwłaszcza u osób prowadzących siedzący tryb życia.
Mleczna, gorzka, biała, deserowa i różowa - czekoladę kochają ludzie na całym świecie. Choć jej historia liczy sobie około czterech tysięcy lat, do Europy dotarła dopiero kilkaset lat temu. Dziś jej popularność jest przeogromna i niełatwo wyobrazić sobie bez niej życie. Jest pyszna, różnorodna i zdrowa - jedzmy ją więc byle rozważnie.