Dieta cukrzycowa - o czym trzeba pamiętać?

Cukrzyca jest jedną z najczęstszych chorób metabolicznych. W Polsce zmaga się z nią blisko 3 miliony osób. Nieskutecznie bądź w ogóle nieleczona cukrzyca może doprowadzić do wielu groźnych powikłań. Oprócz dobrania odpowiednich leków istotną rolę odgrywa dieta. Cukrzyk swój jadłospis powinien opierać przede wszystkim na produktach, które nie powodują gwałtownych skoków glukozy we krwi. Wbrew pozorom, dieta cukrzycowa wcale nie jest nudna i nieciekawa. Z dozwolonych składników można przygotować wiele wyśmienitych potraw. Co może jeść cukrzyk? O czym trzeba pamiętać, będąc na diecie cukrzycowej? Na te pytania odpowiemy w poniższym poradniku!

 

Dieta dla cukrzyka a rodzaje cukrzycy

Cukrzyca to przewlekła choroba metaboliczna, objawiająca się zbyt wysokim poziomem glukozy we krwi pacjenta. Wynika z zaburzonego wydzielania insuliny - hormonu produkowanego przez trzustkę. Objawy hiperglikemii są trudne do rozpoznania. Często bywa tak, że schorzenie przez wiele lat nie daje o sobie znać. W końcu nieleczona cukrzyca może objawić się niebezpiecznymi dla zdrowia powikłaniami, do których należą między innymi zaburzenia widzenia, zmiany w naczyniach oraz nerwach. Aby zapobiec takim stanom, należy wdrożyć odpowiednie leczenie.

Leczenie cukrzycy zależy od jej zaawansowania oraz typu.

• Cukrzyca typu 1 to choroba o podłożu autoimmunologicznym. Wywołana jest całkowitym zniszczeniem komórek beta trzustki przez przeciwciała odpornościowe. Najczęściej występuje u dzieci i nastolatków. Leczenie cukrzycy typu 1 obejmuje insulinoterapię, dietę oraz aktywność fizyczną.
• Cukrzyca typu 2 to obecnie najczęściej występujący rodzaj cukrzycy. Polega na tym, że trzustka wprawdzie produkuje odpowiednią ilość insuliny, jednak tkanki nie reagują na ten hormon prawidłowo. W konsekwencji dochodzi do znaczącego podwyższenia poziomu glukozy we krwi. Zazwyczaj cukrzyca typu 2 jest następstwem nieprawidłowej diety oraz braku aktywności fizycznej. W leczeniu tego schorzenia najczęściej stosuje się metforminę, zmniejszającą insulinooporność. Konieczna jest także radykalna zmiana dotychczasowego stylu życia.

 

Najważniejsze zasady diety cukrzycowej

Niezależnie od typu cukrzycy, główne założenia i cele diety cukrzycowej są takie same. Należy ich bezwzględnie przestrzegać, gdyż pozwoli to utrzymać prawidłowe stężenie cukru w surowicy krwi. Co więcej, zastosowanie diety cukrzycowej zapobiega groźnym powikłaniom zdrowotnym. Żywienie dla cukrzyków opiera się na zasadach zdrowego odżywiania. Najważniejsze jest spożywanie produktów o niskim indeksie glikemicznym, które powodują wolniejszy oraz co najważniejsze - mniejszy wzrost cukru we krwi. Ogromne znaczenie ma również regularne spożywanie posiłków. Cukrzycy powinni unikać nadmiernych ilości tłuszczu, cholesterolu i soli. Białko w cukrzycy powinno stanowić ok. 20% energii pochodzącej z pożywienia. Mniejsze wartości dotyczą osób z przewlekłą chorobą nerek. Węglowodanów powinno być ok. 55-60%. Z kolei udział tłuszczu w diecie cukrzycowej powinien wynosić od 22 do 40%.

Dieta cukrzycowa nie tylko przeciwdziała zaburzeniom glikemii, ale jest równie skuteczna w leczeniu otyłości, hipercholesterolemii, miażdżycy i wielu innych chorób sercowo-naczyniowych. U osób z nadwagą kluczowe znaczenie ma ujemny bilans kaloryczny - sprzyja on utracie nadprogramowych kilogramów. Należy przyjmować 500-1000 kcal mniej, niż wynosi dzienne zapotrzebowanie. W umiarkowanej cukrzycy typu 2 oraz cukrzycy ciążowej zwykle sama dieta wystarcza, by utrzymać odpowiednie stężenie glukozy. Jeśli chodzi o cukrzycę typu 1, sprawa wygląda nieco inaczej. Dawki insuliny powinno zostać dostosowane do ilości spożywanych węglowodanów i białek. Oprócz stosowania diety cukrzycowej bardzo ważna jest aktywność fizyczna. Regularnie podejmowany wysiłek jest również formą leku, ponieważ wpływa na zmniejszenie lub zwiększenie wydzielania insuliny.

Dieta cukrzycowa - co wolno, a co nie wolno?

Produkty dozwolone na diecie diabetyka

Odpowiednio zbilansowana dieta cukrzycowa prowadzi do normalizacji glukozy we krwi. Jednocześnie ma dobroczynny wpływ na cały organizm oraz sprzyja utracie zbędnych kilogramów. Co wolno jeść cukrzykowi?

• Produkty zbożowe pełnoziarniste - chleb żytni na zakwasie, chleb razowy, grube kasze, komosa ryżowa, płatki owsiane, zbożowe, jęczmienne, makarony razowe, gryczane.
• Warzywa - w postaci surowej, z niewielką zawartością skrobi.
• Owoce - mniej słodkie i dojrzałe - maliny, porzeczki, truskawki, jagody, wiśnie, kiwi, kwaśne jabłka, owoce cytrusowe.
• Nasiona roślin strączkowych - fasola, groch, soczewica (zawierają błonnik pokarmowy i zapewniają uczucie sytości).
• Nabiał - twaróg półtłusty, jogurt naturalny, serek wiejski, kefir, ser żółty w umiarkowanych ilościach.
• Mięso, ryby, jaja - wszystkie gatunki ryb, chude mięso: kurczak, indyk, cielęcina, królik, chude kawałki wieprzowiny i wołowiny.
• Tłuszcze zawierające jednonienasycone kwasy tłuszczowe: oliwa z oliwek, masło, oleje roślinne: olej kokosowy, olej lniany, olej rzepakowy.
• Słodycze białkowo-tłuszczowe - najlepiej przygotowane samodzielnie, o niskiej zawartości cukru.

 [product id="8665, 7860, 3080"]

Produkty przeciwwskazane

Na diecie cukrzycowej należy unikać przede wszystkim produktów o wysokim indeksie glikemicznym, a także nasyconych kwasów tłuszczowych i tłuszczy trans. Wśród produktów zakazanych wymienia się:

• Białe pieczywo, drożdżówki i inne wyroby cukiernicze, drobne kasze, płatki zbożowe miałkie, gotowe musli, białe makarony.
• Bataty, ziemniaki, a w niektórych przypadkach również dynie, pietruszkę i buraka.
• Winogrona, banany, suszone owoce, owoce z puszki i w syropie.
• Nabiał owocowy i słodzony, serki topione.
• Tłuste mięso wieprzowe i wołowe, kiełbasa wiejska, baranina, konserwy i inne przetwory mięsne, mające w składzie mięso oddzielone mechanicznie.
• Margaryny twarde.
• Sklepowe słodycze: ciastka, cukierki, wafelki, czekolady, gazowane napoje słodzone, soki.
• Alkohol, a w szczególności piwo, wino słodkie i półsłodkie oraz drinki.

Dieta cukrzycowa - jadłospis tygodniowy

Dzień I:

Śniadanie: kanapki z chleba razowego z chudą wędliną i pomidorem,

II śniadanie: jogurt naturalny wymieszany z płatkami owsianymi,

Obiad: pierś z indyka z brązowym ryżem i gotowanymi warzywami,

Podwieczorek: kwaśne jabłko, orzechy włoskie,

Kolacja: sałatka z białej fasoli z pomarańczą.

 

Dzień II:

Śniadanie: owsianka z malinami,

II śniadanie: kanapka z chleba żytniego z serkiem wiejskim,

Obiad: polędwica z dorsza w sosie pomidorowym z oliwkami,

Podwieczorek: jogurt z otrębami i orzechami,

Kolacja: sałatka tuńczyka z zieloną sałatą, kukurydzą i ananasem.

 

Dzień III:

Śniadanie: grahamka z chudą wędliną, roszponką i awokado,

II śniadanie: koktajl truskawkowy,

Obiad: grillowana pierś z kurczaka z warzywami i kaszą gryczaną.

Podwieczorek: sałatka caprese,

Kolacja: sałatka z twarogiem.

 

Dzień IV:

Śniadanie: płatki owsiane z jogurtem naturalnym i tartym jabłkiem,

II śniadanie: maliny z kefirem,

Obiad: zupa pomidorowa z warzywami i makaronem,

Podwieczorek: brokuły gotowane, polane olejem roślinnym,

Kolacja: żytnie kanapki z wędzonym łososiem.

 

Dzień V:

Śniadanie: razowe kanapki z twarożkiem i pomidorem,

II śniadanie: koktajl z melona, ogórka i świeżych liści mięty,

Obiad: łosoś gotowany na parze z cukinią,

Podwieczorek: surówka z marchewki, jabłka i selera z orzechami włoskimi,

Kolacja: sałatka z brokułem, tuńczykiem i makaronem pełnoziarnistym.

 

Dzień VI:

Śniadanie: lekka jajecznica z pomidorami,

II śniadanie: sałatka owocowa z jabłka i pomarańczy,

Obiad: pulpety z indyka w sosie z kaszą gryczaną,

Podwieczorek: fasolka szparagowa polana olejem roślinnym,

Kolacja: kanapki z wędliną, serem żółtym i rzodkiewką.

 

Dzień VII:

Śniadanie: owsianka z jabłkiem i cynamonem,

II śniadanie: kanapki z chleba żytniego z jajkiem i rukolą,

Obiad: lekka zupa z pomidorami, papryką, cukinią i fasolką szparagową,

Podwieczorek: koktajl na bazie maślanki, z malinami i garścią otrębów.

Kolacja: leczo warzywne.

 

Podsumowanie

Cukrzyca to poważne schorzenie, które wymaga odpowiedniego leczenia. Oprócz stosowania zaleconych środków farmakologicznych bardzo ważna jest prawidłowa dieta, dostosowana do typu schorzenia. Żywienie osób z cukrzycą opiera się na podstawowych zasadach racjonalnego odżywiania. Należy wybierać produkty z niskim indeksem glikemicznym oraz niezawierające cukrów, ponieważ korzystnie wpływają na zdrowie - wspomagają funkcjonowanie trzustki, wydzielanie insuliny oraz obniżenie poziomu glukozy we krwi. Dietę cukrzycową zaleca się również pacjentom, u których występuje zwiększone ryzyko rozwoju cukrzycy typu 2. Prawidłowo skomponowana dieta cukrzycowa często wystarczy, by utrzymać cukier na właściwym poziomie.