Dynia - wartości odżywcze, zastosowanie, wykorzystanie

Jesień to czas intensywnych prac w ogrodzie. Na tę porę roku oprócz prac pielęgnacyjnych, przypadają również ostatnie zbiory warzyw i owoców. Rozpoczyna się również sezon na dynie. Choć wielu osobom warzywo to kojarzy się głównie z Halloween, należy wiedzieć, że posiada ono szereg prozdrowotnych właściwości. Jest źródłem wielu cennych witamin i minerałów, niezbędnych do zachowania dobrego zdrowia. Z wykorzystaniem dyni możemy przygotować smakowite potrawy - zarówno na słodko, jak i na słono. Bez wątpienia warto uprawiać ją w przydomowym ogródku. Zastanawiasz się, jakie są wartości odżywcze i zastosowanie dyni? Jak wykorzystać to warzywo w kuchni? Przeczytaj poradnik i dowiedz się więcej!

[product id="3110, 4136, 3329"]

Charakterystyka i rodzaje dyni

Kiedy dni stają się coraz chłodniejsze, a z drzew zaczynają spadać liście, rozpoczyna się sezon na dynie. Warzywo to zachwyca nie tylko pięknym wyglądem, ale również wyśmienitym smakiem. Należy do rodziny dyniowatych, zresztą podobnie jak arbuz, melon, kabaczki, czy cukinie. W stanie dzikim dynię możemy napotkać w strefach ciepłych i gorących Ameryki. Obecnie jest uprawiana niemal na całym świecie. Drogocenne właściwości dyni doceniane były już w czasach starożytnych, kiedy to służyła ona m.in jako lek na zaparcia. Co ciekawe, Indianie uznawali roślinę za świętą.

Dynia zwyczajna (Cucurbita pepo L.) charakteryzuje się intensywną, pomarańczową barwą oraz okrągłym kształtem. Jest ciężka, posiada twardą skórkę oraz zawiera bardzo dużo miąższu. Możemy ją spotkać niemal wszędzie. Bez przeszkód wyhodujemy ją we własnym ogrodzie. Jej popularną odmianą jest dynia makaronowa. Przybiera ona podłużny kształt i nieco jaśniejszy odcień (bladopomarańczowy lub bladożółty). Struktura miąższu dyni jest włóknista. Do złudzenia przypomina makaron. Stąd też wywodzi się nazwa tej odmiany.

Kolejnym gatunkiem jest dynia piżmowa. Wyglądem przypomina owoc gruszki. Cechuje się brązowo-żółtą skórką oraz niską zawartością miąższu. Dynia prowansalska, muszkatołowa lub francuska osiąga dość duże rozmiary. Jest łatwo rozpoznawalna przez wzgląd na zieloną skórkę, która w niektórych fragmentach przechodzi w pomarańcz.

Najmniejszą odmianą dyni jest Hokkaido. Swoją wielkością nie przewyższa pomarańczy. Co ciekawe, można ją jeść ze skórką, ponieważ jest ona jadalna. Wyróżniamy jeszcze jeden rodzaj dyń - ozdobną. Nie nadaje się do jedzenia, lecz stanowi świetną dekorację. Na szczególną uwagę zasługuje dynia olbrzymia, która w niektórych przypadkach osiąga masę nawet kilkuset kilogramów.

Wartości odżywcze i właściwości lecznicze dyni

Dynia zawiera moc cennych witamin i składników mineralnych, niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Jak każde pomarańczowe warzywo lub owoc, obfituje w beta-karoten. Składnik ten wykazuje silne działanie przeciwutleniające. Chroni nasz organizm przed stresem oksydacyjnym, a tym samym eliminuje nadmiar wolnych rodników. Ma to olbrzymi wpływ na zahamowanie rozwoju chorób nowotworowych, a w szczególności raka żołądka, piersi, płuc oraz jelita grubego.

Warto wiedzieć, że beta-karoten w ciele człowieka, przy pomocy enzymów wątrobowych i NNKT, zamienia się w witaminę A. Ta z kolei wspomaga odporność, co ma kluczowe znaczenie, zwłaszcza w okresie jesienno-zimowym. Witamina A sukcesywnie obniża poziom złego cholesterolu oraz zapobiega rozmaitym chorobom i schorzeniom, jak np. miażdżyca, zawał, czy udar. Jest także niezbędna do prawidłowego funkcjonowania nerwu wzroku.

Miąższ dyni jest bogaty w witaminę C, która obniża ciśnienie tętnicze i reguluje stężenie glukozy we krwi. Zawiera również spore ilości witaminy B i E, mającej znakomity wpływ na nasz wygląd oraz samopoczucie. Nie bez znaczenia jest obecność składników mineralnych, tj.: wapń, magnez, potas, selen, cynk, żelazo, fosfor, jak również ryboflawiny, niacyny i kwasu foliowego. To jesienne warzywo jest doskonałym źródłem białka i błonnika pokarmowego.

W pestkach dyni znajdziemy wysoką zawartość cynku, witaminę A, B6, K, kwasy omega-3, tiaminę, lecytynę, kwas foliowy oraz mnóstwo minerałów. Trzeba nadmienić, że dynia, mimo iż jest niskokaloryczna posiada wysoki indeks glikemiczny. Z tego względu osoby chore na cukrzyce powinny spożywać ją w umiarkowanych ilościach. Najlepsze właściwości posiadają dojrzałe dynie, o intensywnej pomarańczowej barwie.

Zastosowanie dyni

Dynia jest na tyle uniwersalna, że doskonale sprawdzi się w kuchni oraz jako jesienna ozdoba naszego domu. Z wykorzystaniem tego jesiennego owocu przyrządzimy pyszne rozgrzewające zupy, ciasta oraz napoje, chociażby takie jak słynna Pumpkin Spice Latte, czy klasyczne smoothie. Oprócz tego z dyni możemy przygotować także przetwory - dżemy, powidła i soki. Produkty własnej roboty nadają się również dla niemowląt, podczas rozszerzania diety. Co ciekawe, dynia to ciekawa opcja na farsz do pierogów.

Dynia rewelacyjnie sprawdzi się w wegańskich daniach. Może występować w formie frytek, a nawet kotletów. Pokrojoną dynię możemy z powodzeniem wrzucić do ulubionej sałatki. Dzięki temu wzbogacimy jej walory smakowe. Niezwykle istotne jest spożywanie pestek dyni. Dlaczego? Ponieważ mają one silne właściwości zdrowotne. Pestki dyni możemy jeść w wersji świeżej (tuż po wydrążeniu) lub suszone.

Jak ozdobić dom dynią? Wraz z całą rodziną możemy się zabrać za wycinanie dyni na Halloween. To dobra okazja, by spędzić trochę czasu w gronie najbliższych. Taka zabawa z pewnością dostarczy sporo frajdy najmłodszym. Poprzez wycinanie strasznych lub śmiesznych wzorów możemy uzyskać naprawdę efektowną dekorację. Dopełnieniem całości będzie umieszczenie we wnętrzu wydrążonej dyni lampionu.

Inną opcją jest pozostawienie dyń w pierwotnej wersji - bez wycinania fantazyjnych wzorów. Takie rośliny możemy ułożyć na schodach, przed wejściem do naszego domu lub między krzewami w ogrodzie. Podpowiadamy, że w tym celu najlepiej wybierać okazy o nieco większych rozmiarach. W takiej sytuacji każdy, kto nas odwiedza z pewnością zauważy nasze jesienne dekoracje. Dynie równie dobrze możemy wykorzystać do ozdobienia wnętrza mieszkania. Wystarczy ułożyć warzywa na misie, czy umieścić na meblach.

Dania z dynią - przepisy

Ciasto dyniowe

Ciasto dyniowe to najpopularniejszy jesienny przysmak, który od lat gości na stołach wielu rodzin. Przygotowuje się je bardzo szybko i nie wymaga specjalistycznych umiejętności kulinarnych.

Składniki, jakie będą nam potrzebne

• 250 g purée z dyni,
• 230 g mąki pszennej,
• 1 łyżeczka proszku do pieczenia,
• 1 łyżeczka sody oczyszczonej,
• 200 g masła,
• opakowanie cukru wanilinowego,
• 1 szklanka cukru,
• starta skórka pomarańczy,
• 3 jajka.

Sposób wykonania

Przygotowanie ciasta dyniowego należy rozpocząć od wysmarowania tortownicy masłem i wyłożenia papierem do pieczenia. Następnie możemy zabrać się za przesiewanie mąki do miski. Do niej wsypujemy proszek do pieczenia oraz sodę i mieszamy, by składniki się połączyły. W dalszej kolejności trzeba włożyć masło do garnka i roztopić na małym ogniu. Dodawać cukier zwykły i wanilinowy, cały czas mieszając. Po uzyskaniu płynnej konsystencji odstawić z ognia. Do ugotowanej dyni dodać naszą miksturę, dokładnie wymieszać i pozostawić do całkowitego ostudzenia. Po pewnym czasie dodać 3 żółtka. Z kolei białka ubić na sztywną pianę. Pozostało już połączyć suche i mokre składniki. Pamiętajmy, by robić to  bardzo delikatnie. Gotową masę przelewamy do naszej formy i pieczemy przez około 45 minut w temperaturze 180 stopni.

Dyniowa pasta z suszonymi pomidorami i dodatkiem oliwy

Pasta z dyni z dodatkiem suszonych pomidorów to prawdziwy must have na jesień! Aksamitna konsystencja sprawia, że pasta świetnie łączy się z chrupiącym pieczywem, dzięki czemu stanowi pyszną przekąskę na co dzień.

Składniki

• około 1 kg dyni piżmowej lub Hokkaido,
• 6 sztuk suszonych pomidorów w oleju rzepakowym,
• 1 duży ząbek czosnku lub dwa mniejsze,
• sól, pieprz,
• oliwa z oliwek.

Wykonanie

Pomidory zblendować wraz z obranymi ząbkami czosnku. Dodać ugotowaną dynię. Wszystko razem dokładnie wymieszać. Przyprawić zgodnie z indywidualnymi upodobaniami. Oprócz soli i pieprzu, możemy także dodać curry lub kmin rzymski. Wówczas nasza pasta zyska niepowtarzalnego smaku. Po przyprawieniu i wymieszaniu składników dodajemy oliwę z oliwek. Jeśli konsystencja wydaje nam się zbyt gęsta, możemy również wlać odrobinę wody. Całość włożyć do lodówki na kilka godzin. Dzięki temu smaki będą miały czas, aby się "przegryźć".

Placki z dyni

Chyba nie ma osoby, która nie lubiłaby wyśmienitych placuszków a'la racuchy na słodko. Dynia to idealne warzywo, by przygotować właśnie ten przysmak.

Co będziemy potrzebować?

• 200 g drobno startej dyni,
• pół szklanki jogurtu naturalnego,
• 2 jajka,
• 3 łyżki cukru,
• 15o g mąki pszennej,
• 1,5 łyżeczki proszku do pieczenia,
• olej bądź masło do smażenia. 

Jak zrobić placuszki?

Na początku trzeba zetrzeć dynię na małych oczkach i przełożyć do miski. Dodać jogurt naturalny, jaja oraz cukier i dokładnie wymieszać, aż składniki dokładnie się przenikną. Do osobnej miski wsypać suche składniki - w tym przypadku mąkę i proszek do pieczenia. Tak samo wymieszać. Połączyć ze sobą suche i mokre składniki. W tym czasie rozgrzać patelnię z tłuszczem. Placuszki wykładać delikatnie pamiętając o zachowaniu odstępów. Smażyć do zarumienienia. Gotowe przysmaki możemy jeść z dodatkami - cukrem pudrem lub powidłem śliwkowym. 

Podsumowanie

Dynia to nieodłączny element jesieni. Nie bez powodu kojarzona jest właśnie z tą porą roku. Dla niektórych warzywo to stanowi jedynie upiorną dekorację na Halloween. Tymczasem warto wiedzieć, że posiada ono szereg właściwości zdrowotnych i leczniczych. Dynia zawiera witaminy i składniki mineralne mające kluczowe znaczenie dla naszego zdrowia. Jej regularne spożywanie hamuje rozwój różnych chorób oraz wspomaga codzienne funkcjonowanie organizmu. Z użyciem dyni możemy wyczarować wiele wyśmienitych dań, takich jak, chociażby ciasto dyniowe, placuszki, pasty, zupy, sałatki. Na zimę warto pokusić się o przygotowanie dyniowych przetworów. Rzecz jasna, dynia równie dobrze może zdobić nasze mieszkanie. Wycinanie strasznych stworków z pewnością wywoła uśmiech na twarzach wielu rodzin!